Schiemannen (CEO)

door: CEO
31 januari 2004
Dit is de eerste column over het edele schiemanswerk. Een onderschatte, subtiele kunst die helaas niet aan iedereen besteed is. Schiemanswerk omvat in elk geval steken, knopen en splitsen.

Schiemannen. Schiemande, geschiemand? Eerst maar eens even kijken wat mijnheer Van Dale erover zegt. Die kant het woord schieman als zodanig niet. Mooi is dat. Wat kent mijnheer Van Dale dan wel? Nou:

schie·mans·werk (het ~)
1 al het werk aan touwen en staaldraden aan boord van een schip
Kijk, we beginnen al weer lekker: ik ben het niet eens met mijnheer Van Dale. Om te beginnen wordt er gesproken over touwen. Nu zei vroeger onze schipper al dat je met een touw een koe vastbind. Dus moeten we in plaats van touwen lijnwerk lezen.

Helaas, een meertros van een normaal koopvaardij schip kan je met de beste wil van de wereld geen lijn noemen. Ook dat is geen probleem, gewoon de trossen toevoegen aan de definitie. Als we dan ook het aan boord van een schip loslaten (er wordt immers aan de wal ook geschiemand) dan zijn we denk ik redelijk kompleet.

De in mijn ogen juiste omschrijving van schiemanswerk is dus: Al het werk aan lijnwerk, trossen en staaldraden.

Nu min of meer duidelijk is wat de definitie van schiemannen is, kunnen we over gaan naar de kern van de zaak.

Allereerst: de platte knoop. Ik durf te stellen dat geen enkele andere knoop zo vaak fout wordt gebruikt. De platte knoop in al zijn vormen is de meest gebruikte knoop.

Als je in de vakliteratuur (die bestaat!) gaat zoeken, wordt er steevast over de platte knoop geschreven dat die zich niet beknelt, dat je hem altijd weer eenvoudig los kan maken door een losse tamp haaks van de knoop weg te trekken. In oefenomstandigheden werkt dit erg goed: er heeft immers nauwelijks kracht op de knoop gestaan.

In de praktijk werkt dat heel anders. De knoop is nat geworden, zo stijf aangetrokken dat je nauwelijks kan herkennen welke knoop het is en tot overmaat van ramp is de natte knoop ook nog eens door het zand gerold. Losmaken? Ho maar!

Toch gebruiken hele volksstammen dagelijks de platte knoop, worden er zelfs diploma’s voor uitgereikt. Helaas is de examencommissie meestal dusdanig onvakkundig dat er geen vorm van de platte knoop is aangeleerd, maar een vorm van een oud wijf.

De kenners onder ons weten al waar dit over gaat: de dubbel slippende platte knoop, ook wel strik genoemd.

Als er behoefte aan is, wordt in het volgende stukje ingegaan op andere vormen en variaties van de platte knoop, waar hij wel en niet gebruikt wordt en tevens kan er een discussie los gaan barsten wat het verschil is tussen een steek en een knoop, waarna we het kunnen hebben over plattingen en… ook verzoekplaatjes kunnen worden gedraaid.