Omslaan

Help, mijn boot slaat om!

Je kent het vast wel, hét doemscenario: je vlet slaat om tijdens het zeilen.
Maar dan schiet dé vraag door je heen: wat moet ik doen?
Wil jij goed voorbereid aan boord stappen en weten wat je moet doen als je omslaat? Lees dan deze tekst goed door, dat is alvast een slag in de goede richting. Maar, voorkomen is natuurlijk altijd beter!
Deze tekst is misschien gericht op bootsen en kwartieren, maar het is natuurlijk voor iedereen belangrijk om te weten wat je moet doen.

Waterwelpen

Ook met de jongere speltak kan je al oefenen met omslaan. Haal alle tuigage van de vlet, inclusief doften en vlonders (alles wat los zit). Loop in de vlet met welpen heen en weer om de boot te laten schommelen (te laten 'rollen'). Als je dit snel genoeg doet schep je steeds een beetje water. Men noemt dit ook wel hompertsjompen

Dit leert de welpen dat het best lastig is om veel water te scheppen. Je gaat met een junior- of lelievlet niet zomaar om. Zelfs als de boot schuin gaat.

Een doek in de zwaardkast kan helpen tegen het volstromen bij het leeg hozen.

Omslaan

Je kunt je de situatie wel voorstellen: Er staat een lekker stevige wind, je schept steeds een beetje water, je houdt je zeilen lekker strak om geen vaart te verliezen. En ineens voel je de vlet kantelen en voor je het weet lig je om.

Het omslaan komt dan doordat je teveel water hebt geschept. Want als er teveel water in je boot staat wordt deze instabiel. Zeker als je de zeilen ook strak houdt. Daardoor ga je steeds meer water scheppen en kan je zelfs omslaan.

Als je merkt dat je gaat omslaan, zorg dat er dan niemand onder de zeilen terecht komt.
Dit is belangrijk, omdat een boot ook wel door kan slaan door het vele gewicht van het water, dat op de zeilen komt te rusten.

Ondersteboven

Is de boot omgeslagen en lig je in het water, dan tel je eerst alle koppen.
Zijn alle mensen uit de boot? Is iedereen bij bewustzijn?
Als er iemand ontbreekt, zorg dan dat de missende persoon gevonden wordt. Laat één iemand zoeken en zorg dat je zo zelf het overzicht houdt.

Als iedereen aanwezig is en er geen verwondingen zijn, dan ga je proberen je vlet weer goed te draaien.

Terugdraaien

Is de vlet helemaal doorgeslagen en ligt hij ondersteboven, dan is het de bedoeling dat hij eerst horizontaal komt te liggen.



Dit kan je doen door met je bemanning aan één kant van de vlet te gaan hangen en zo de vlet recht te trekken. Hierbij kan je gebruik maken van je skeg om het makkelijker te maken.





Met het terugdraaien van je vlet moet je opletten dat je de vlet niet te ver doordraait. Het makkelijkste is om je vlet zover door te draaien dat je mast horizontaal komt te liggen. Op deze manier kan je eenvoudig je zeilen los halen en ze strijken.


Draai je de vlet in één keer weer recht, dan is je vlet zeer instabiel en heb je kans dat deze door een klein beetje wind weer omligt, mogelijk bovenop je verkenners. Dit kan dus gevaarlijke situaties opleveren.




Nog een voordeel van het strijken van je zeilen, terwijl de vlet horizontaal ligt, is dat je geen last hebt van al het water dat op je zeilen komt te liggen. Met je zeilen gestreken is het makkelijker om je vlet naar normale positie door te draaien.

Zorg er bij het strijken wel voor dat er iemand aan de vlet blijft hangen om hem horizontaal te houden.



Zijn alle zeilen gestreken, doe dan ook het zwaard helemaal in. Daar kan je dan op staan als je de vlet verder door draait. Al is het in de meeste gevallen niet persé nodig als je de zeilen al hebt gestreken.

Hozen

Als je vlet weer normaal ligt, moet je niet meteen allemaal aan boord stappen, zoals op de foto. Want dan loopt hij alleen maar verder vol met water.




Nu is het belangrijk dat je de vlet gaat leeghozen. Zorg dat je zwaardkast zo veel mogelijk is afgedicht, zodat hier geen water door naar binnen kan blijven stromen. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een oude lap of een kledingstuk.


Rest alleen nog heel hard hozen om je vlet leeg te krijgen. Als er geen water meer uit de zwaardkast komt, kan je rustiger verder hozen.

Het is handig om je vlet stabiel te houden tijdens het hozen. Hiervoor kan je iemand achter de vlet laten zwemmen en de vlet stabiel laten houden. Let hierbij wel op dat de zwemmer niet aan de vlet gaat hangen, want dan komt er juist weer water in.

Tips

Nog een paar tips om te voorkomen dat je al je spullen kwijt raakt als je vlet omslaat:
- Let er altijd op dat al je spullen die weg kunnen drijven geborgd zijn.
- Zorg dat je anker aangeslagen ligt, en los op je voordek. Als je dan omslaat, zal je anker zinken en je vlet niet eindeloos blijven ronddrijven.
- Zorg dat je landvasten goed vast zitten.
- Zorg dat je roer altijd geborgd is.


Het is ook aan te raden om verkenners te laten wennen aan het omslaan met een vlet. Door het gecontroleerd te doen, kunnen ze leren wat er allemaal gebeurt als een vlet omslaat. Ga bijvoorbeeld op zomerkamp een middag omslaan met de vletten. Maar let hierbij altijd goed op dat er geen ongelukken kunnen ontstaan!

Voorkomen

Wil je niet omslaan tijdens het zeilen en daar ook geen risico op lopen, maar wel lekker zeilen? Stel jezelf dan van tevoren de vraag : “wat kan ik doen om omslaan te voorkomen?”.

Hier zijn een paar simpele regels voor:
- Als je water schept, laat je zeilen dan vieren.
- Zorg dat het gewicht in je boot goed is verdeeld.
- Zorg dat er gehoosd wordt, zodra er water boven de vlonders komt.
- Zorg dat je grootschoot helemaal vrij is en nergens achter kan blijven haken.

Natuurlijk is het altijd van belang dat je gaat zeilen met genoeg ervaren mensen en dat je de situatie op het water, in de boot en in de lucht goed in schat. Zo kom je niet voor rare verrassingen te staan en is de kans op omslaan erg klein.


Deze tekst is tot stand gekomen mede dankzij Thamanece. Hij heeft de basis voor de tekst en de foto’s geleverd.

 

© Waterscouting.com